Leergang Regisseren van samenwerking in de zorg

De context waarin u samenwerkt verandert razendsnel. Deze sessie brengt het complexe zorglandschap overzichtelijk in beeld en plaatst actuele bewegingen — zoals het Integraal Zorgakkoord, digitalisering en passende zorg — in samenhang.

U krijgt inzicht in hoe zorgorganisaties binnen het zorgstelsel functioneren, welke krachtenvelden er spelen en hoe deze zich tot elkaar verhouden. Mark Visser laat daarnaast zien welke externe ontwikkelingen — buiten de zorg — grote invloed hebben op het huidige zorgstelsel en wat dit betekent voor de toekomst.

Deze brede context helpt u beter te begrijpen waar systeemdruk ontstaat én waar juist kansen liggen om regie te pakken in netwerkverband.

Na dit college kunt u:

• ✔  relevante trends en systeemontwikkelingen in de zorg duiden, inclusief de belangrijkste krachtenvelden binnen het zorgstelsel;
• ✔  herkennen waar samenwerking noodzakelijk is en hoe dit aansluit op bewegingen zoals IZA, digitalisering en passende zorg;
• ✔  beter inschatten welke externe maatschappelijke en economische ontwikkelingen impact hebben op het zorglandschap en wat dit betekent voor uw strategische rol in samenwerking.

De zorg is nog steeds sterk verkokerd georganiseerd, met stevige schotten tussen domeinen, organisaties en financieringsstromen. Netwerkzorg biedt een manier om daar doorheen te organiseren: samenhang creëren waar het systeem die niet vanzelf levert.
In deze sessie verkent u waarom netwerkzorg steeds urgenter wordt en wat dit vraagt van u als regisseur. U krijgt inzicht in hoe fragmentatie leidt tot inefficiëntie, dubbel werk of zorg die langs elkaar heen georganiseerd is — én waar uw rol begint wanneer u wél over die grenzen heen wilt werken.

Na dit college kunt u:

• ✔ de noodzaak van netwerkzorg uitleggen aan de hand van fragmentatie en systeemdruk;
• ✔ herkennen waar netwerkzorg waarde toevoegt binnen uw eigen werkveld;
• ✔ deze inzichten vertalen naar concrete kansen voor betere samenwerking in uw regio of organisatie.

Waarom werkt samenwerking in de ene regio uitstekend en loopt die elders vast? In deze sessie leert u wat internationale literatuur en praktijkervaring zeggen over de succes- en faalfactoren van netwerkzorg.

U krijgt zicht op de onderliggende mechanismen: van vertrouwen, rollen en governance tot gezamenlijke doelen, continuïteit en leiderschap.

Daarnaast maakt u kennis met het Regenboogmodel voor integrale zorg, dat inzicht geeft in hoe verschillende niveaus — patiënt, team, organisatie en netwerk — elkaar beïnvloeden. Het model laat zien waar samenwerking kan stagneren, welke lagen onvoldoende verbonden zijn en hoe u vanuit elk niveau kunt ingrijpen om samenwerking te verbeteren. Hierdoor krijgt u een systemische blik op netwerkzorg: niet alleen wat werkt, maar ook waar en waarom het werkt.

Na dit college kunt u:

• ✔ de kritische succesvoorwaarden van netwerkzorg benoemen en toepassen;
• ✔ veelvoorkomende valkuilen en mislukfactoren herkennen en voorkomen;
• ✔ het Regenboogmodel gebruiken om samenwerking op verschillende niveaus te analyseren en gerichte verbeteracties te bepalen.

Samenwerking organiseren vraagt om meer dan coördinatie: het vraagt om regie. Maar wat maakt een regisseur effectief? En hoe ontwikkelt u deze rol in een zorglandschap dat steeds meer vraagt om netwerkend samenwerken?

In deze sessie onderzoekt u welke competenties nodig zijn om netwerken in beweging te krijgen én te houden. Prof. dr. Annemieke Roobeek laat zien hoe u regie voert in ecosystemen in plaats van in traditionele projectstructuren. Zij schetst hoe de zorg nog altijd in silo’s werkt, terwijl juist de maatschappelijke opgaven vragen om samenhang, gedeelde doelen en innovatieve samenwerking over domeinen heen.

U leert hoe u vanuit strategisch leiderschap gezonde en toekomstbestendige ecosystemen bouwt — ecosystemen waarin professionals, organisaties en partners elkaar versterken in plaats van belemmeren. En u reflecteert op uw eigen rol als regisseur: hoe u richting geeft, verbinding legt en leerprocessen stimuleert in complexe netwerken.

Na dit college kunt u:

• ✔ uw eigen regisseurschap analyseren en versterken, met inzicht in de competenties die nodig zijn om netwerken duurzaam te laten functioneren;
• ✔ bouwen aan een lerend ecosysteem dat samenwerking stimuleert in plaats van beperkt door projectlogica of silo’s;
• ✔ een strategische aanpak ontwikkelen om netwerkend samen te werken en gezamenlijke doelen te realiseren binnen uw regio of organisatie.

Zonder draagvlak geen samenwerking. In deze sessie leert u hoe u stakeholders vanaf het begin actief betrekt en hoe u voorkomt dat samenwerking vastloopt door misverstanden, tegengestelde belangen of ontbrekende steun.

Met inzichten en technieken van Wietze Smid verdiept u zich in het krachtenveld van stakeholders: wie zijn de sleutelspelers, welke belangen hebben zij, hoeveel invloed kunnen zij uitoefenen, en welke rol spelen reputatie, legitimiteit en de ‘license to operate’?
U leert waarom succesvolle regisseurs win‑winrelaties bouwen, waarom “op tijd vrienden maken” cruciaal is, en hoe u voorkomt dat u pas stakeholders betrekt wanneer de situatie al onder druk staat.

Daarnaast vertaalt u deze inzichten naar uw eigen praktijk: hoe organiseert u intern draagvlak, hoe stemt u uw boodschap af op verschillende stakeholders, en hoe bouwt u aan een lerend samenwerkingsklimaat in plaats van een projectmatige benadering?

Na dit college kunt u:

• ✔ stakeholderbelangen en invloed in kaart brengen, inclusief het herkennen van het bredere krachtenveld
• ✔ van intentie naar commitment komen, door gericht te werken aan win‑winrelaties, timing, communicatie en het actief betrekken van lastige én ondersteunende stakeholders.
• ✔ draagvlak creëren en onderhouden, zowel intern als extern, door bewust te sturen op verwachtingen, belangen en rollen binnen een dynamisch netwerk.

Wie beslist waarover? Governance die samenwerking mogelijk maakt

Samenwerken in netwerken vraagt om duidelijke governance: wie beslist waarover, met welk mandaat, en op basis van welke belangen? In deze sessie leert u hoe u governance zo inricht dat het samenwerking ondersteunt in plaats van belemmert.

Aan de hand van de inzichten van prof. dr. Leen Paape verkent u verschillende verschijningsvormen van governance in ecosystemen, het belang van een gezamenlijk doel, en hoe complexe systemen andere besluitvormingsprocessen vragen dan hiërarchische organisaties. U leert herkennen welke belangen, machtsverhoudingen en verdelingsvraagstukken een rol spelen in netwerksamenwerking, en hoe u besluitvorming participatiever, transparanter en effectiever maakt.

Daarbij ontdekt u hoe systeemdenken en participatieve besluitvorming kunnen helpen om over schotten heen te werken en besluiten te nemen die door alle partners gedragen worden.

Na dit college kunt u:

• ✔ U kunt verschillende governancevormen herkennen en hun effect op samenwerking inschatten.
• ✔ U ziet waar in uw eigen casus knelpunten rond rollen, mandaat of besluitvorming ontstaan.
• ✔ U weet hoe u governance versterkt zodat samenwerking stabieler en effectiever wordt

In samenwerking spelen niet alleen belangen en doelen mee, maar ook morele vragen. Botsende overtuigingen, spanningen rond integriteit en verschillen in waarden kunnen samenwerking onder druk zetten.

Edgar Karssings perspectief op vriendschap laat zien hoe samenwerking sterker wordt wanneer er ruimte is voor vertrouwen, wederkerigheid en wij‑waarden: aandacht voor elkaar, eerlijkheid en het goede willen voor de relatie. Deze basis maakt het mogelijk morele dilemma’s bespreekbaar te maken en samen verantwoordelijkheid te nemen.

Na dit college kunt u:

• ✔ ethische vragen en spanningen in samenwerking herkennen en bespreekbaar maken;
• ✔ bouwen aan een gezamenlijke morele basis met vertrouwen en wederkerigheid;
• ✔ omgaan met botsende belangen door relationele kwaliteit centraal te zetten.

In deze intervisiesessie werkt u aan een eigen samenwerkingsvraagstuk in een veilige en onderzoekende setting. U krijgt gerichte feedback van collega‑deelnemers én een ervaren begeleider, die u helpt blinde vlekken te zien, aannames te toetsen en nieuwe handelingsperspectieven te ontwikkelen.

Door te leren van elkaars praktijk en dilemma’s scherpt u niet alleen uw aanpak aan, maar verdiept u ook uw inzicht in uw rol als regisseur binnen complexe samenwerkingen.

Na deze sessie kunt u:

• ✔ scherp reflecteren op uw eigen regierol, keuzes en gedrag;
• ✔ nieuwe invalshoeken en toepasbare adviezen van vakgenoten benutten;
• ✔ uw samenwerkingsaanpak versterken met inzichten uit vergelijkbare praktijkcasussen.

Samenwerking in de zorg brengt kansen én verplichtingen met zich mee. In dit college krijgt u een overzicht van de juridische fundamenten die nodig zijn om netwerkzorg veilig, rechtmatig en effectief te organiseren.

U leert welke samenwerkingsvormen mogelijk zijn — van lichte contractuele afspraken tot formele rechtspersonen zoals een stichting, coöperatie of BV — en hoe u bepaalt welke vorm past bij het doel, de duur en de governance van uw netwerk. Ook bespreekt u welke wet- en regelgeving een rol speelt.

Daarnaast gaat u in op veelvoorkomende risico’s in netwerkzorg: onduidelijke taakverdeling, gebrekkige informatie-uitwisseling, privacybeperkingen, aansprakelijkheid en tuchtrecht. U ziet waarom schriftelijke afspraken verplicht zijn, hoe verantwoordelijkheden verdeeld blijven tussen zorgaanbieders en hoe u voorkomt dat samenwerking vastloopt door onduidelijkheid in mandaat of governance..

Na dit college kunt u:

• ✔ passende juridische samenwerkingsvormen onderscheiden en afwegen bij verschillende typen netwerken
• ✔ privacy-, aansprakelijkheids- en verantwoordingsrisico’s tijdig herkennen en borgen binnen samenwerking
• ✔ juridische en governance-afspraken formuleren die samenwerking duidelijk, veilig en werkbaar maken.

Samenwerken kost geld — en vraagt om slimme manieren om dat te organiseren. In deze sessie verkent u welke financieringsmodellen beschikbaar zijn, hoe huidige bekostigingsstructuren samenwerking soms belemmeren en waar juist ruimte zit om innovatieve vormen van gezamenlijke financiering mogelijk te maken.

U leert hoe u binnen én buiten het huidige stelsel creatief kunt denken: van gezamenlijk investeren en gedeelde risico’s tot vormen van gezamenlijke waardecreatie die regionale samenwerking daadwerkelijk versterken.

Leerdoelen:

• ✔ begrijpen hoe financieringsstromen samenwerking kunnen afremmen of juist versnellen;
• ✔ verschillende financierings- en bekostigingsmodellen toepassen om gezamenlijke waarde te realiseren;
• ✔ creatief denken over financiële oplossingen die samenwerking duurzaam mogelijk maken.

Netwerkzorg vraagt om leiderschap zónder formele macht. In dit college onderzoekt u welk gedrag werkt wanneer u moet regisseren tussen organisaties, belangen en perspectieven die u niet kunt aansturen, maar wel moet verbinden. U leert hoe u richting geeft in complexe, zelforganiserende netwerken door te faciliteren, katalyseren en condities te creëren, in plaats van te sturen op hiërarchie.

We verkennen wat samenwerking lastig maakt—zoals groepsdenken, afhankelijkheid, vermijdgedrag of “alsof‑gedrag”—en hoe u als netwerkleider patronen zichtbaar maakt, echte gesprekken voert en besluitvorming versterkt. Ook verdiept u zich in persoonlijk meesterschap: van automatisch reageren naar bewust kiezen, met helderheid, rust en empathie. Zo ontwikkelt u een leiderschapsstijl die past bij netwerkzorg: niet centraal controlerend, maar verbindend, wendbaar en systeemgericht.

Na dit college kunt u:

• ✔ bepalen welke leiderschapsstijl werkt in netwerkzorg en bij regie zonder formele macht
• ✔ uw eigen regierol versterken door bewust te handelen in plaats van automatisch te reageren
• ✔ samenwerking bevorderen door patronen, belangen en dynamieken in het netwerk te herkennen en daarop effectief te interveniëren.

Samenwerking ontstaat nooit in een vacuüm — het speelt zich altijd af binnen een zorgstelsel dat onder grote druk staat. In dit college verkent u hoe politieke keuzes, vergrijzing, personeelstekorten, financieringsschotten en de omslag naar passende zorg het speelveld van samenwerking bepalen. U ziet hoe deze systeemdruk samenwerking zowel noodzakelijk maakt als gelijktijdig bemoeilijkt.

Marian Kaljouw laat zien hoe passende zorg vraagt om fundamentele veranderingen: een verschuiving naar gezondheid en functioneren, meer zorg in de leefomgeving, intensieve domeinoverstijgende samenwerking en het maken van moeilijke keuzes over wat wel en niet meer kan. Tegelijkertijd stuit deze transformatie op weerbarstige realiteit: botsende belangen, politieke gevoeligheden, schotten tussen domeinen en institutionele traagheid.

U onderzoekt hoe u ondanks deze systeemdruk toch beweging kunt creëren — door helderheid te brengen, gezamenlijke koers te vinden, en samenwerking te organiseren waar het stelsel dat nog onvoldoende faciliteert.

Na dit college kunt u:

• ✔ herkennen hoe systeemdruk samenwerking beïnvloedt;
• ✔ inzicht gebruiken om beweging te creëren in een politiek gevoelig en institutioneel complex speelveld;
• ✔ beter inschatten welke veranderingen noodzakelijk zijn om passende zorg en netwerkvorming echt van de grond te krijgen.

Ook zonder formele hiërarchie speelt macht een grote rol in netwerkzorg. In dit college verkent u hoe informele machtsstructuren ontstaan, hoe macht en machteloosheid gedrag beïnvloeden en waarom dominante stemmen soms de bovenhand krijgen boven competente stemmen. U leert groepsdynamieken zoals wij‑zij‑vorming, verliesaversie en groepsdenken herkennen en ontdekt hoe u diversiteit aan perspectieven actief inzet om besluitvorming te versterken. Daarbij oefent u hoe u invloed uitoefent mét behoud van verbinding.

Na dit college kunt u:

• ✔ machtsdynamiek en informele hiërarchie in samenwerking herkennen;
• ✔ effectief en verbindend handelen wanneer verschillen of spanning ontstaan;
• ✔ invloed uitoefenen op een manier die ruimte laat voor andere perspectieven.

Digitale technologie speelt een steeds grotere rol in het verbinden van zorgverleners, patiënten en organisaties. In dit college verkent u hoe digitale tools — zoals connected‑care platforms, datakoppelingen, monitoringtechnologie en slimme integraties — samenwerking over domeinen heen mogelijk maken en verbeteren. U ziet hoe technologie helpt om silo’s te doorbreken, informatie te delen en gezamenlijke besluitvorming te ondersteunen.

Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk, ontdekt u hoe geïntegreerde data-uitwisseling leidt tot betere coördinatie, sneller inzicht in risico’s en meer gepersonaliseerde zorg. Ook bespreekt u de randvoorwaarden: transparante datastromen, interoperabiliteit, gedragscomponenten en een gezamenlijke focus op uitkomsten in plaats van losse prestaties.

Na dit college kunt u:

• ✔ U kunt passende digitale tools selecteren en inzetten voor samenwerking.
• ✔ U begrijpt hoe data‑uitwisseling samenwerking en coördinatie versterkt.
• ✔ U ziet welke randvoorwaarden nodig zijn om technologie effectief te benutten in netwerken.

Hoe werkt netwerkzorg in het echt? Sigra laat zien hoe regionale samenwerking vorm krijgt tussen meer dan 150 zorg‑ en welzijnsorganisaties in Noord‑Holland. In dit college ziet u hoe Sigra met haar leden regionale opgaven concreet maakt: van domeinoverstijgende zorgprocessen tot gezamenlijke digitale voorzieningen en het creëren van gedeelde ambities.

Daarbij maakt u kennis met werkzame principes uit de regio, zoals het terugbrengen van complexiteit, het doorbreken van schotten, het faciliteren van gezamenlijke informatievoorziening en het bouwen aan regionale regie zonder hiërarchie. Ook ziet u hoe Sigra vanuit haar rol als RSO digitale samenwerking ondersteunt door veilige datadeling, gezamenlijke procesinrichting en ICT‑oplossingen voor transmuraal werken.

Deze praktijkcase toont niet alleen wat werkt, maar vooral waarom het werkt — en wat u daarvan kunt meenemen voor uw eigen regio of netwerk.

Na dit college kunt u:

• ✔ inzicht krijgen in werkzame principes voor regionale samenwerking
• ✔ concrete lessen van Sigra vertalen naar uw eigen context en netwerk;
• ✔ beter beoordelen welke regierol, structuur of digitale ondersteuning nodig is om samenwerking te versterken.

Aan het einde van de leergang ontvangt u een bijzonder gastcollege van Pauline Terwijn, CEO van Pantein en voorzitter van het regionale samenwerkingsverband MooiMaasvallei. Zij neemt u mee in een van de meest ambitieuze regionale transformaties van Nederland, waarin zorg, welzijn, gemeenten, inwoners en werkgevers samen bouwen aan een gezonde regio voor 138.000 inwoners.

Pauline laat zien hoe MooiMaasvallei zeven netwerken ontwikkelde rond o.a. ouderen, positieve gezondheid, mentale zorg, acute zorg en arbeidsmarkt — met indrukwekkende resultaten in slechts één jaar: 12% minder SEH‑bezoeken door 70‑plussers, 11.000 minder opnamedagen, 80 voorzorgcirkels en stevige doorbraken in samenwerking tussen zorg en welzijn.

In dit college hoort u hoe de regio omgaat met personeelstekorten, vergrijzing en toenemende zorgvraag, en welke leiderschapsprincipes daarbij cruciaal zijn: vertrouwen, visie, lef, leren en doorzettingsvermogen. Geen theoretisch verhaal, maar een open en eerlijk inkijkje in wat echte transformatie vraagt — en hoe u dit kunt vertalen naar uw eigen regio of netwerk.

Na dit college:

• ✔ begrijpt u welke succesfactoren regionale transformatie mogelijk maken
• ✔ kunt u concrete inzichten uit MooiMaasvallei toepassen op uw eigen samenwerkingsvraagstuk,
• ✔ herkent u welk leiderschap nodig is om beweging te creëren in een complex en demografisch uitdagend zorglandschap.

Tijdens de leergang heeft u gewerkt aan een persoonlijk samenwerkingsvraagstuk dat centraal staat in uw ontwikkeling als netwerkregisseur. In de afsluitende bijeenkomst krijgt u de unieke kans om dit vraagstuk voor te leggen aan een Raad van Advies bestaande uit ervaren en gerenommeerde zorgbestuurders.

Zij kijken met een onafhankelijke, scherp analytische blik naar uw casus en geven u gericht advies, strategische tips en praktische handvatten om de samenwerking die u beoogt daadwerkelijk verder te brengen. De combinatie van bestuurlijke ervaring, sectorbrede inzichten en het doorbreken van blinde vlekken zorgt ervoor dat u met hernieuwde energie én helderheid verder kunt.

We sluiten de leergang feestelijk af met een certificaatuitreiking, waarin uw groei, inzet en professionele ontwikkeling worden gevierd.

Na deze sessie kunt u:

• ✔ uw samenwerkingsvraagstuk kort, krachtig en overtuigend positioneren;
• ✔ gericht advies benutten om regie, borging en impact in uw samenwerking te versterken;
• ✔ helder zien waar uw blinde vlekken liggen en gemotiveerd vervolgstappen zetten.

Feestelijke afsluiting en uitreiking van certificaten.